A Sagrada Escritura
Deus fala con palabras humanas.

  • CATECISMO DA IGREXA CATÓLICA

101 Na condescendencia da súa bondade, Deus, para revelarse aos homes, fálalles en palabras humanas: «A palabra de Deus, expresada en linguas humanas, faise semellante á linguaxe humana, como a Palabra do eterno Pai asumindo nosa débil condición humana, fíxose semellante aos homes» (DV 13).

102 A través de todas as palabras da sacra Escritura, Deus di só unha palabra, o seu Verbo único, en quen el se dá a coñecer en plenitude (cf. Hb 1,1-3):

«Lembrade que é unha mesma Palabra de Deus a que se estende en todas as escrituras, que é un mesmo Verbo que resoa na boca de todos os escritores sacros, o que, sendo ao comezo Divos xunto a Deus, non necesita sílabas porque non está sometido ao tempo (San Agustín, Enarratio in Psalmum, 103,4,1).

103 Por esta razón, a Igrexa venerou sempre as divinas Escrituras como venera tamén o Corpo do Señor. Non cesa de presentar aos fieis o Pan de vida que se distribúe na mesa da Palabra de Deus e do Corpo de Cristo (cf. DV 21).

104 Na sacra Escritura, a Igrexa atopa sen cesar o seu alimento e a súa forza (cf. DV 24), porque, nela, non recibe soamente unha palabra humana, senón o que é realmente: a Palabra de Deus (cf. 1 Ts 2,13). «Nos libros sacros, o Pai que está no ceo sae amorosamente ao encontro dos seus fillos para conversar con eles» (DV 21).

105 Deus é o autor da Sacra Escritura. «As verdades reveladas por Deus, que se conteñen e manifestan na Sacra Escritura, consignáronse por inspiración do Espírito Santo».

«A santa nai Igrexa, segundo a fe dos Apóstolos, recoñece que todos os libros do Antigo e do Novo Testamento, con todas as súas partes, son sacros e canónicos, despois de que, escritos por inspiración do Espírito Santo, teñen a Deus como autor, e como tales foron confiados á Igrexa« (DV 11).

106 Deus inspirou aos autores humanos dos libros sacros. «Na composición dos libros sacros, Deus valeuse de homes elixidos, que usaban de todas as súas facultades e talentos; deste xeito, obrando Deus neles e por eles, como verdadeiros autores, puxeron por escrito todo e só o que Deus quería» (DV 11).

107 Os libros inspirados ensinan a verdade. «Como todo o que afirman os haxiógrafos, ou autores inspirados, afírmao o Espírito Santo, séguese que os libros sacros ensinan sólidamente, fielmente e sen erro a verdade que Deus fixo consignar nos devanditos libros para salvación nosa» (DV 11).

108 Con todo, a fe cristiá non é unha «relixión do Libro». O cristianismo é a relixión da «Palabra» de Deus, «non dun verbo escrito e mudo, senón do Verbo encarnado e vivo» (San Bernardo de Claraval, Homilia super missus est, 4,11: PL 183, 86B). Para que as Escrituras non queden en letra morta, é preciso que Cristo, Palabra eterna do Deus vivo, polo Espírito Santo, ábranos o espírito á intelixencia das mesmas (cf. Lc 24, 45). 

109 Na sacra Escritura, Deus fala ao home á maneira dos homes. Por tanto, para interpretar ben a Escritura, é preciso estar atento ao que os autores humanos quixeron verdadeiramente afirmar e ao que Deus quixo manifestarnos mediante as súas palabras (cf. DV 12,1).

110 Para descubrir a intención dos autores sacros é preciso ter en conta as condicións do seu tempo e da súa cultura, os «xéneros literarios» usados naquela época, as maneiras de sentir, de falar e de narrar naquel tempo. «Pois a verdade preséntase e enúnciase de modo diverso en obras de diversa índole histórica, en libros proféticos ou poéticos, ou noutros xéneros literarios» (DV 12,2).

111 Pero, dado que a sacra Escritura é inspirada, hai outro principio da recta interpretación , non menos importante que o precedente, e sen o cal a Escritura sería letra morta: «A Escritura hase de ler e interpretar co mesmo Espírito con que foi escrita» (DV 12,3).

O Concilio Vaticano II sinala tres criterios para unha interpretación da Escritura conforme ao Espírito que a inspirou (cf. DV 12,3):

112 1. Prestar unha gran atención «ao contido e á unidade de toda a Escritura». En efecto, por moi diferentes que sexan os libros que a compoñen, a Escritura é unha en razón da unidade do designio de Deus , do que Cristo Jesús é o centro e o corazón, aberto desde a súa Pascua (cf. Lc 24,25-27. 44-46).

«Polo corazón (cf. Sae 22,15) de Cristo compréndese a sacra Escritura, a cal fai coñecer o corazón de Cristo. Este corazón estaba pechado antes da Paixón porque a Escritura era escura. Pero a Escritura foi aberta despois da Paixón, porque os que en diante teñen intelixencia dela consideran e disciernen de que maneira deben ser interpretadas as profecías» (Santo Tomás de Aquino, Expositio in Psalmos, 21,11).

113 2. Ler a Escritura «na Tradición viva de toda a Igrexa». Segundo un adagio dos Pais, Sacra Scriptura pincipalius est in corde Ecclesiae quam in materialibus instrumentis scripta («A sacra Escritura está máis no corazón da Igrexa que na materialidad dos libros escritos»). En efecto, a Igrexa encerra na súa Tradición a memoria viva da Palabra de Deus, e o Espírito Santo dálle a interpretación espiritual da Escritura (...secundum spiritualem sensum quem Spiritus donat Ecclesiae [Orixenes, Homiliae in Leviticum, 5,5]).

114 3. Estar atento «á analoxía da fe» (cf. Rm 12, 6). Por «analoxía da fe» entendemos a cohesión das verdades da fe entre si e no proxecto total da Revelación.

115 Segundo unha antiga tradición, pódense distinguir dous sentidos da Escritura: o sentido literal e o sentido espiritual; este último se subdivide en sentido alegórico, moral e anagóxico. A concordancia profunda dos catro sentidos asegura toda a súa riqueza á lectura viva da Escritura na Igrexa.

116 O sentido literal. É o sentido significado polas palabras da Escritura e descuberto pola eséxese que segue as regras da xusta interpretación. Omnes sensus (sc. sacrae Scripturae) fundentur super unum litteralem sensum (Santo Tomás de Aquino., S.Th., 1, q.1, a. 10, ad 1). Todos os sentidos da Sacra Escritura fúndanse sobre o sentido literal.

117 O sentido espiritual. Grazas á unidade do designio de Deus, non soamente o texto da Escritura, senón tamén as realidades e os acontecementos de que fala poden ser signos.

O sentido alegórico. Podemos adquirir unha comprensión máis profunda dos acontecementos recoñecendo a súa significación en Cristo; así, o paso do mar Vermello é un signo da vitoria de Cristo e por iso do Bautismo (cf. 1 Cor 10, 2).

O sentido moral. Os acontecementos narrados na Escritura poden conducirnos a un obrar xusto. Foron escritos «para a nosa instrución» (1 Cor 10, 11; cf. Hb 3-4,11).

O sentido anagóxico. Podemos ver realidades e acontecementos na súa significación eterna, que nos conduce (en grego: «anagoge») cara á nosa Patria. Así, a Igrexa na terra é signo da Xerusalén celeste (cf. Ap 21,1- 22,5).

119 «Aos esexetas toca aplicar estas normas no seu traballo para ir penetrando e expoñendo o sentido da sacra Escritura, de modo que mediante un coidadoso estudo poida madurar o xuízo da Igrexa. Todo o devandito sobre a interpretación da Escritura queda sometido ao xuízo definitivo da Igrexa, que recibiu de Deus o encargo e o oficio de conservar e interpretar a palabra de Deus» (DV 12,3):

Ego vero Evanxeo non crederem, nisi me catholicae Ecclesiae commoveret auctoritas (Non crería no Evanxeo, se non me movese a iso a autoridade da Igrexa católica)

(San Agustín, Contra epistulam Manichaei quam vocant fundamenti, 5,6).

120 A Tradición apostólica fixo discernir á Igrexa que escritos constitúen a lista dos Libros Santos (cf. DV 8,3). Esta lista integral é chamada «canon» das Escrituras. Comprende para o Antigo Testamento 46 escritos (45 se se contan Jr e Lm como un só), e 27 para o Novo (cf. Decretum Damasi: DS 179; Concilio de Florencia, ano 1442: ibíd.,1334-1336; Concilio de Trento: ibíd., 1501-1504):

Xénese, Éxodo, Levítico, Números, Deuteronomio, Josué, Xuíces, Rut, os dous libros de Samuel, os dous libros dos Reyes, os dous libros das Crónicas, Esdras e Nehemías, Tobías, Judit, Ester, os dous libros dos Macabeos, Job, os Salmos, os Proverbios, o Eclesiastés, o Cantar dos Cantares, a Sabedoría, o Eclesiástico, Isaías, Jeremías, as Lamentacións, Baruc, Ezequiel, Daniel, Oseas, Joel, Amós, Abdías, Jonás Miqueas, Nahúm , Habacuc, Sofonías, Ageo, Zacarías, Malaquías para o Antigo Testamento;

os Evanxeos de Mateo, de Marcos, de Lucas e de Juan, os Feitos dos Apóstolos, as cartas de Pablo aos Romanos, a primeira e segunda aos Corintios, aos Gálatas, aos Efesios, aos Filipenses, aos Colosenses, a primeira e a segunda aos Tesalonicenses, a primeira e a segunda a Timoteo, a Pedro, a Filemón, a carta aos Hebreos, a carta de Santiago, a primeira e a segunda de Pedro, as tres cartas de Juan, a carta de Judas e a Apocalipse para o Novo Testamento.

125 Os Evanxeos son o corazón de todas as Escrituras «por ser o testemuño principal da vida e doutrina da Palabra feita carne, o noso Salvador» (DV 18).

126 Na formación dos evanxeos pódense distinguir tres etapas:

1. A vida e o ensino de Jesús. A Igrexa mantén firmemente que os catro evanxeos, «cuxa historicidad afirma sen vacilar, comunican fielmente o que Jesús, Fillo de Deus, vivindo entre os homes, fixo e ensinou realmente para a salvación deles, ata o día en que foi levantado ao ceo».

2. A tradición oral. «Os apóstolos certamente despois da ascensión do Señor predicaron aos seus oíntes o que El había devandito e obrado, con aquela crecida intelixencia de que eles gozaban, instruídos e guiados polos acontecementos gloriosos de Cristo e pola luz do Espírito de verdade».

3. Os evanxeos escritos. «Os autores sacros escribiron os catro evanxeos escollendo algunhas cousas das moitas que xa se transmitían de palabra ou por escrito, sintetizando outras, ou explicándoas atendendo á situación das Igrexas, conservando por fin a forma de proclamación, de maneira que sempre nos comunicaban a verdade sincera acerca de Jesús» (DV 19).



Se queres ler e aprender máis sobre a Sagrada Escritura...