A Igrexa é católica
Universalidade. Totalidade. Integridade.

CATECISMO DA IGREXA CATÓLICA (nn. 830-845 . 851-855)

830 A palabra "católica" significa "universal" no sentido de "segundo a totalidade" ou "segundo a integridade". A Igrexa é católica nun dobre sentido:

É católica porque Cristo está presente nela. "Alí onde está Cristo Jesús, está a Igrexa católica" (San Ignacio de Antioquía, Epistula ad Smyrnaeos 8, 2). Nela subsiste a plenitude do Corpo de Cristo unido á súa Cabeza (cf Ef 1, 22-23), o que implica que ela recibe del "a plenitude dos medios de salvación" (AG 6) que El quixo: confesión de fe recta e completa, vida sacramental íntegra e ministerio ordenado na sucesión apostólica. A Igrexa, neste sentido fundamental, era católica o día de Pentecostés (cf AG 4) e o será sempre ata o día da Parusía.

831 É católica porque foi enviada por Cristo en misión á totalidade do xénero humano (cf Mt 28, 19):

«Todos os homes están convidados o Pobo de Deus. Por iso este pobo, un e único, ha de estenderse por todo o mundo a través de todos os séculos, para que así se cumpra o designio de Deus, que no principio creou unha única natureza humana e decidiu reunir aos seus fillos dispersos [...] Este carácter de universalidade, que distingue ao pobo de Deus, é un don do mesmo Señor. Grazas a este carácter, a Igrexa católica tende sempre e eficazmente a reunir á humanidade enteira con todos os seus valores baixo Cristo como Cabeza, na unidade do seu Espírito» (LG 13).

832 "Esta Igrexa de Cristo está verdadeiramente presente en todas as lexítimas comunidades locais de fieis, unidas aos seus pastores. Estas, no Novo Testamento, reciben o nome de Igrexas [...] Nelas reúnense os fieis polo anuncio do Evanxeo de Cristo e celébrase o misterio da Cea do Señor [...] Nestas comunidades, aínda que moitas veces sexan pequenas e pobres ou vivan dispersas, está presente Cristo, quen co seu poder constitúe á Igrexa unha, santa, católica e apostólica" (LG 26).

833 Enténdese por Igrexa particular, que é a diocese (ou a eparquía), unha comunidade de fieis cristiáns en comuñón na fe e nos sacramentos co seu bispo ordenado na sucesión apostólica (cf CD 11; CIC can. 368-369; CCEO, cán. 117, § 1. 178. 311, § 1. 312). Estas Igrexas particulares están "formadas a imaxe da Igrexa Universal. Nelas e a partir delas existe a Igrexa católica, unha e única" (LG 23).

834 As Igrexas particulares son plenamente católicas grazas á comuñón cunha delas: a Igrexa de Roma "que preside na caridade" (San Ignacio de Antioquía, Epistula ad Romanos 1, 1). "Porque con esta Igrexa en razón da súa orixe máis excelente debe necesariamente acomodarse toda Igrexa, é dicir, os fieis de todas partes" (San Ireneo, Adversus haereses 3, 3, 2; citado por Concilio Vaticano I: DS 3057). "En efecto, desde a vinda a nós do Verbo encarnado, todas as Igrexas cristiás de todas partes tiveron e teñen á gran Igrexa que está aquí [en Roma] como única base e fundamento porque, segundo as mesmas promesas do Salvador, as portas do inferno non prevaleceron xamais contra ela" (San Máximo Confesor, Opuscula theologica et polemica: PG 91, 137-140).

835 "Gardémonos ben de concibir a Igrexa universal como a suma ou por dicilo así, a federación de igrexas particulares. No pensamento do Señor é a Igrexa, universal por vocación e por misión, a que, botando as súas raíces na variedade de terreos culturais, sociais, humanos, toma en cada parte do mundo aspectos, expresións externas diversas" (EN 62). A rica variedade de disciplinas eclesiásticas, de ritos litúrxicos, de patrimonios teolóxicos e espirituais propios das Igrexas locais "cun mesmo obxectivo mostra moi claramente a catolicidade da Igrexa indivisa" (LG 23).

836 "Todos os homes, por tanto, están convidados a esta unidade católica do Pobo de Deus [...] A esta unidade pertencen de diversas maneiras ou a ela están destinados os católicos, os demais cristiáns e incluso todos os homes en xeral chamados á salvación pola graza de Deus" (LG 13).

837 «Están plenamente incorporados á sociedade que é a Igrexa aqueles que, tendo o Espírito de Cristo, aceptan integramente a súa constitución e todos os medios de salvación establecidos nela e están unidos, dentro da súa estrutura visible, a Cristo, que a rexe por medio do Sumo Pontífice e dos bispos, mediante os lazos da profesión da fe, dos sacramentos, do goberno eclesiástico e da comuñón. Non se salva, en cambio, o que non permanece no amor, aínda que estea incorporado á Igrexa, pero está no seo da Igrexa co "corpo", pero non co "corazón"» (LG 14).

838 "A Igrexa sente unida por moitas razóns con todos os que se honran co nome de cristiáns a causa do bautismo, aínda que non profesan a fe na súa integridade ou non conserven a unidade da comuñón baixo o sucesor de Pedro" (LG 15). "Os que cren en Cristo e recibiron ritualmente o bautismo están nunha certa comuñón, aínda que non perfecta, coa Igrexa católica" (UR 3). Coas Igrexas ortodoxas, esta comuñón é tan profunda "que lle falta moi pouco para que alcance a plenitude que faría posible unha celebración común da Eucaristía do Señor" (Pablo VI, Homilía do 14 de decembro de 1975 na Capela Sixtina; cf UR 13-18).

839 "[...] Os que aínda non recibiron o Evanxeo tamén están ordenados ao Pobo de Deus de diversas maneiras" (LG 16):

A relación da Igrexa co pobo xudeu. 

A Igrexa, Pobo de Deus na Nova Alianza, ao escrutar o seu propio misterio, descobre a súa vinculación co pobo xudeu (cf. NA 4) "a quen Deus falou primeiro" (Misal Romano, Venres Santo: Oración universal VI). A diferenza doutras relixións non cristiás a fe xudía xa é unha resposta á revelación de Deus na Antiga Alianza. Pertence ao pobo xudeu "a adopción filial, a gloria, as alianzas, a lexislación, o culto, as promesas e os patriarcas; de todo o cal [...] procede Cristo segundo a carne" (cf Rm 9, 4-5), "porque os dons e a vocación de Deus son irrevogables" (Rm 11, 29).

840 Por outra banda, cando se considera o futuro, o Pobo de Deus da Antiga Alianza e o novo Pobo de Deus tenden cara a fins análogos: a espera da vinda (ou o retorno) do Mesías; pois para uns, é a espera da volta do Mesías, morto e resucitado, recoñecido como Señor e Fillo de Deus; para os outros, é a vinda do Mesías cuxos trazos permanecen velados ata o fin dos tempos, espera que está acompañada do drama da ignorancia ou do rexeitamento de Cristo Jesús.

841 As relacións da Igrexa cos musulmáns. "O designio de salvación comprende tamén aos que recoñecen ao Creador. Entre eles están, ante todo, os musulmáns, que profesan ter a fe de Abraham e adoran connosco ao Deus único e misericordioso que xulgará aos homes ao cabo do mundo" (LG 16; cf. NA 3).

842 O vínculo da Igrexa coas relixións non cristiás é, en primeiro lugar, o da orixe e o do fin comúns do xénero humano:

«Todos os pobos forman unha única comunidade e teñen un mesmo orixe, posto que Deus fixo habitar a todo o xénero humano sobre a enteira face da terra; teñen tamén un único fin último, Deus, cuxa providencia, testemuño de bondade e designios de salvación esténdense a todos ata que os elixidos únanse na Cidade Santa (NA 1).

843 A Igrexa recoñece nas outras relixións a procura, "entre sombras e imaxes", do Deus descoñecido pero próximo xa que é El quen dá a todos vida, o alento e todas as cousas e quere que todos os homes sálvense. Así, a Igrexa aprecia todo o bo e verdadeiro, que pode atoparse nas diversas relixións, "como unha preparación ao Evanxeo e como un don daquel que ilumina a todos os homes, para que ao fin teñan a vida" (LG 16; cf NA 2; EN 53).

844 Pero, no seu comportamento relixioso, os homes mostran tamén límites e erros que desfiguran neles a imaxe de Deus:

«Con demasiada frecuencia os homes, enganados polo Maligno, puxéronse a razoar como persoas baleiras e cambiaron o Deus verdadeiro por un ídolo falso, servindo ás criaturas no canto da o Creador. Outras veces, vivindo e morrendo sen Deus neste mundo, están expostos á desesperación máis radical» (LG 16).

845 O Pai quixo convocar a toda a humanidade na Igrexa do seu Fillo para reunir de novo a todos os seus fillos que o pecado dispersara e extraviara. A Igrexa é o lugar onde a humanidade debe volver atopar a súa unidade e a súa salvación. Ela é o "mundo reconciliado" (San Agustín, Sermo 96, 7-9). É, ademais, este barco que pleno dominicae crucis ver Sancti Spiritus flatu in hoc bene navigat mundo ("co seu velamen que é a cruz de Cristo, empuxado polo Espírito Santo, navega ben neste mundo"; san Ambrosio, De virginitate 18, 119); segundo outra imaxe estimada polos Pais da Igrexa, está prefigurada polo Arca de Noé que é a única que salva do diluvio (cf 1 P 3, 20-21).

851 O motivo da misión. Do amor de Deus por todos os homes a Igrexa sacou en todo tempo a obrigación e a forza do seu pulo misioneiro: "porque o amor de Cristo aprémanos..." (2 Co 5, 14; cf AA 6; RM 11). En efecto, "Deus quere que todos os homes sálvense e cheguen ao coñecemento pleno da verdade" (1 Tm 2, 4). Deus quere a salvación de todos polo coñecemento da verdade. A salvación atópase na verdade. Os que obedecen á moción do Espírito de verdade están xa no camiño da salvación; pero a Igrexa a quen esta verdade foi confiada, debe ir ao encontro dos que a buscan para ofrecerlla. Porque cre no designio universal de salvación, a Igrexa debe ser misioneira.

852 Os camiños da misión. "O Espírito Santo é en verdade o protagonista de toda a misión eclesial" (RM 21). El é quen conduce a Igrexa polos camiños da misión. Ela continúa e desenvolve no curso da historia a misión do propio Cristo, que foi enviado a evanxelizar aos pobres; "impulsada polo Espírito Santo, debe avanzar polo mesmo camiño polo que avanzou Cristo: isto é, o camiño da pobreza, a obediencia, o servizo e a inmolación de si mesmo ata a morte, da que xurdiu vitorioso pola súa resurrección" (AG 5). É así como o "sangue dos mártires é semente de cristiáns" (Tertuliano, Apologeticum, 50, 13).

853 Pero na súa peregrinación, a Igrexa experimenta tamén "ata que punto distan entre si a mensaxe que ela proclama e a debilidade humana daqueles a quen se confía o Evanxeo" (GS 43, 6). Só avanzando polo camiño "da conversión e a renovación" (LG 8; cf . ibíd.,15) e "polo estreito carreiro da cruz" (AG 1) é como o Pobo de Deus pode estender o reino de Cristo (cf RM 12-20). En efecto, "como Cristo realizou a obra da redención na pobreza e na persecución, tamén a Igrexa está chamada a seguir o mesmo camiño para comunicar aos homes os froitos da salvación" (LG 8).

854 Pola súa propia misión, "a Igrexa [...] avanza xunto con toda a humanidade e experimenta a mesma sorte terrea do mundo, e existe como fermento e alma da sociedade humana, que debe ser renovada en Cristo e transformada en familia de Deus" (GS 40, 2). O esforzo misioneiro esixe entón a paciencia. Comeza co anuncio do Evanxeo aos pobos e aos grupos que aínda non cren en Cristo (cf. RM 42-47), continúa co establecemento de comunidades cristiás, "signo da presenza de Deus no mundo" (AG 15), e na fundación de Igrexas locais (cf RM 48-49); implícase nun proceso de inculturación para así encarnar o Evanxeo nas culturas dos pobos (cf RM 52-54); neste proceso non faltarán tamén os fracasos. "En canto se refire aos homes, grupos e pobos, soamente de forma gradual tócaos e penétraos e deste xeito incorpóraos á plenitude católica" (AG 6).

855 A misión da Igrexa reclama o esforzo cara á unidade dos cristiáns (cf RM 50). En efecto, "as divisións entre os cristiáns son un obstáculo para que a Igrexa leve a cabo a plenitude da catolicidade que lle é propia naqueles fillos que, incorporados a ela certamente polo bautismo, están, con todo, separados da súa plena comuñón. Mesmo se fai máis difícil para a propia Igrexa expresar a plenitude da catolicidade baixo todos os aspectos na realidade mesma da vida" (UR 4).
856 A tarefa misioneira implica un diálogo respectuoso cos que aínda non aceptan o Evanxeo (cf RM 55). Os crentes poden sacar proveito para si mesmos deste diálogo aprendendo a coñecer mellor "canto [...] de verdade e de graza atopábase xa entre as nacións, como por unha case secreta presenza de Deus" (AG 9). Se eles anuncian a Boa Nova aos que a descoñecen, é para consolidar, completar e elevar a verdade e o ben que Deus repartiu entre os homes e os pobos, e para purificarlos do erro e do mal "para gloria de Deus, confusión do diaño e felicidade do home" (AG 9).

Queres ler o Catecismo?